JLPT N5 သဒ္ဒါ (ဘွန်ပို) လမ်းညွှန် အပြည့်အစုံ – အပိုင်း ၁
JLPT N5 သဒ္ဒါ (文法 – bunpō) လမ်းညွှန် အပြည့်အစုံ – အပိုင်း ၁
N5 အဆင့် သဒ္ဒါကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက်ခြင်းသည် ဂျပန်ဘာသာစကား လေ့လာရေး ခရီးတွင် အလွန်အရေးကြီးသော ပထမဆုံးခြေလှမ်း ဖြစ်သည်။ ဤသင်ခန်းစာကို စတင်လေ့လာသူများအတွက် အထူးဒီဇိုင်းထုတ်ထားပြီး JLPT N5 အဆင့် သဒ္ဒါအချက်များကို နားလည်လွယ်ကူသော နည်းလမ်းဖြင့် ရှင်းပြရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။
ဤသင်ခန်းစာတွင် အပိုင်း ၃ ပိုင်း ပါဝင်ပါသည်။ အပိုင်း ၁ တွင်၊ အခြေခံ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ၊ ကြိယာပုံစံပြောင်းလဲခြင်း၊ နာမဝိသေသနများ အသုံးပြုပုံမှသည် အမျိုးမျိုးသော ဝါကျပုံစံများအထိ စတင်လေ့လာပါမည်။ သဒ္ဒါအချက်တိုင်းကို အဓိပ္ပာယ်၊ ဝါကျပုံစံ၊ အရေးကြီးမှတ်စုများနှင့် နားလည်မှုပိုမို နက်ရှိုင်းစေရန်အတွက် ဥပမာဝါကျများဖြင့် ပြည့်စုံစွာ ဖော်ပြထားပါသည်။ သဒ္ဒါသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၏ အခြေခံမူဘောင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ခြင်းဖြင့် ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် သင့်ကိုယ်သင် ဖော်ပြနိုင်စွမ်း သိသိသာသာ တိုးတက်လာမည်ဖြစ်သည်။
ဂျပန်သဒ္ဒါ ကမ္ဘာကို အတူတကွ စတင်လေ့လာကြပါစို့။
သဒ္ဒါ၏ အခြေခံ သဘောတရားများ
ဤအပိုင်းတွင် ဂျပန်သဒ္ဒါ၏ အခြေခံသဘောတရားများကို ဆွေးနွေးပါမည်။ ဤသဘောတရားများကို နားလည်ခြင်းက နောက်အပိုင်းများတွင် N5 သဒ္ဒါအချက်များကို လေ့လာရာတွင် ပိုမိုလွယ်ကူစေမည်ဖြစ်သည်။
1. အခြေခံ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ (S-O-V ပုံစံ)
ဂျပန်ဘာသာစကားရှိ အခြေခံဝါကျတည်ဆောက်ပုံမှာ ကတ္တား (S) – ကံ (O) – ကြိယာ (V) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြန်မာ သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား (S-V-O) နှင့် ကွဲပြားသည်။
- ကတ္တား: しゅご (shugo)
- ကံ: もくてきご (mokutekigo)
- ကြိယာ: どうし (dōshi)
ဥပမာ:
私は本を読みます。(Watashi wa hon o yomimasu.)
→ ကျွန်တော် (S) စာအုပ် (O) ဖတ်သည် (V)။
彼女はりんごを食べる。(Kanojo wa ringo o taberu.)
→ သူမ (S) ပန်းသီး (O) စားသည် (V)။
2. ကြိယာအမျိုးအစား ၄ မျိုးနှင့် ၎င်းတို့၏ အခြေခံ ပြောင်းလဲမှု စည်းမျဉ်းများ
ကြိယာ (dōshi) သည် ဝါကျတွင် အရေးကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ကြိယာပုံစံများကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် အချိန်ကာလ (အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်)၊ အခြေအနေ (ဖြစ်ပေါ်နေဆဲ၊ ပြီးစီးပြီ) နှင့် အပြုသဘော သို့မဟုတ် အနုတ်သဘော ဝါကျများကို ဖော်ပြနိုင်သည်။
ကြိယာ၏ အခြေခံပြောင်းလဲမှု ပုံစံသုံးမျိုးကို လေ့လာကြပါစို့- Masu ပုံစံ (ယဉ်ကျေးသောပုံစံ)၊ Te ပုံစံ (ဝါကျများ ဆက်စပ်ရန်အတွက်)၊ နှင့် Ta ပုံစံ (အတိတ်ကာလ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးပုံစံ)။
① Group 1: Godan-dōshi / U-verbs
၎င်းတို့သည် အသုံးအများဆုံး ကြိယာအုပ်စုဖြစ်ပြီး “-u”, “-ku”, “-su”, “-tsu”, “-nu”, “-bu”, “-mu”, “-ru”, “-gu” တို့ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ဥပမာ: 「書く」(kaku – ရေးသည်), 「話す」(hanasu – ပြောသည်)။
- Masu ပုံစံ: အဆုံးရှိ “-u” ကို “-i” + ます (masu) သို့ ပြောင်းလဲပါ။ ဥပမာ: 書く (kaku) → 書きます (kakimasu)။
- Te ပုံစံ: အဆုံးသတ်စာလုံးပေါ် မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည်။
- “-u”, “-tsu”, “-ru” → って (tte)။ ဥပမာ: 待つ (matsu) → 待って (matte)။
- “-ku” → いて (ite)။ ဥပမာ: 書く (kaku) → 書いて (kaite)။
- “-gu” → いで (ide)။ ဥပမာ: 泳ぐ (oyogu) → 泳いで (oyoide)။
- “-su” → して (shite)။ ဥပမာ: 話す (hanasu) → 話して (hanashite)။
- “-mu”, “-bu”, “-nu” → んで (nde)။ ဥပမာ: 読む (yomu) → 読んで (yonde)။
- Ta ပုံစံ: Te ပုံစံအတိုင်းပင်၊ “e” ကို “a” ဖြင့် အစားထိုးပါ။ ဥပမာ: 書いて (kaite) → 書いた (kaita)။
② Group 2: Ichidan-dōshi / Ru-verbs
“-iru” သို့မဟုတ် “-eru” ဖြင့် အဆုံးသတ်သော ကြိယာများ။ စည်းမျဉ်းများမှာ အလွန်လွယ်ကူသည်။ ဥပမာ: 「食べる」(taberu – စားသည်), 「起きる」(okiru – နိုးသည်)။
- Masu ပုံစံ: 「る」ကို ဖြုတ်ပြီး 「ます」ထည့်ပါ။ (食べる → 食べます)
- Te ပုံစံ: 「る」ကို ဖြုတ်ပြီး 「て」ထည့်ပါ။ (食べる → 食べて)
- Ta ပုံစံ: 「る」ကို ဖြုတ်ပြီး 「た」ထည့်ပါ။ (食べる → 食べた)
③ & ④ Group 3: Irregular Verbs (Sa-hen & Ka-hen)
ကျက်မှတ်ရမည့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ကြိယာနှစ်မျိုးသာ ရှိသည်:
する (suru – ပြုလုပ်သည်)
- Masu ပုံစံ: します (shimasu)
- Te ပုံစံ: して (shite)
- Ta ပုံစံ: した (shita)
来る (kuru – လာသည်)
- Masu ပုံစံ: 来ます (kimasu)
- Te ပုံစံ: 来て (kite)
- Ta ပုံစံ: 来た (kita)
ကြိယာပြောင်းလဲခြင်း ဇယား
| ကြိယာအမျိုးအစား | ဥပမာ | Masu ပုံစံ | Te ပုံစံ | Ta ပုံစံ |
|---|---|---|---|---|
| Group 1 (Godan) | 書く (kaku) | 書きます | 書いて | 書いた |
| Group 2 (Ichidan) | 食べる (taberu) | 食べます | 食べて | 食べた |
| Group 3 (Suru) | する | します | して | した |
| Group 3 (Kuru) | 来る (kuru) | 来ます | 来て | 来た |
3. -i နာမဝိသေသန နှင့် -na နာမဝိသေသန အသုံးပြုပုံ
နှစ်ခုစလုံးသည် နာမ်များကို ဖော်ပြရန် လုပ်ဆောင်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ စည်းမျဉ်းများ အနည်းငယ် ကွာခြားသည်။
i-နာမဝိသေသန (i-keiyōshi)
နာမ်ရှေ့တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိသည်။ ဥပမာ: 赤い花 (akai hana – အနီရောင်ပန်း), 青い空 (aoi sora – အပြာရောင်ကောင်းကင်)။
na-နာမဝိသေသန (na-keiyōshi)
နာမ်ရှေ့တွင် 「な」ပစ္စည်း ထည့်ရန် လိုအပ်သည်။ ဥပမာ: 元気な人 (genki na hito – ကျန်းမာ/တက်ကြွသောလူ), 有名な店 (yūmei na mise – နာမည်ကြီးဆိုင်)။
N5 သဒ္ဒါ ဝါကျပုံစံများ
ယခု၊ JLPT N5 စာမေးပွဲတွင် ထွက်ပေါ်လာမည့် ဝါကျပုံစံ ၁၈ မျိုးကို လေ့လာကြပါစို့။
1. 〜ます (ယဉ်ကျေးသောပုံစံ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】ကြိယာကို ယဉ်ကျေးသောပုံစံသို့ ပြောင်းလဲရန်အတွက် ဝိဘတ်ပုံစံ။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ၏ အခြေခံပုံစံ + ます |
【ဥပမာဝါကျများ】
・食べる → 食べます (taberu → tabemasu)
・見る → 見ます (miru → mimasu)
・行く → 行きます (iku → ikimasu)
2. 〜ません (ယဉ်ကျေးသော အနုတ်သဘောပုံစံ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】လုပ်ဆောင်ချက် သို့မဟုတ် အခြေအနေတစ်ခုကို ယဉ်ကျေးစွာ ငြင်းဆိုရန် အသုံးပြုသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ၏ အခြေခံပုံစံ + ません |
【ဥပမာဝါကျများ】
・食べる → 食べません (taberu → tabemasen)
・見る → 見ません (miru → mimasen)
・行く → 行きません (iku → ikimasen)
3. 〜ました (ယဉ်ကျေးသော အတိတ်ကာလပုံစံ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】စကားပြောသူက အတိတ်ကာလတွင် တစ်စုံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ယဉ်ကျေးသောပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ၏ အခြေခံပုံစံ + ました |
【ဥပမာဝါကျများ】
・昨日、映画を見ました。(Kinō, eiga o mimashita.)
・先週、京都に行きました。(Senshū, Kyōto ni ikimashita.)
4. 〜ませんでした (ယဉ်ကျေးသော အတိတ်ကာလ အနုတ်သဘောပုံစံ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】စကားပြောသူက အတိတ်ကာလတွင် တစ်စုံတစ်ခုကို မပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ရာ မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ယဉ်ကျေးသောပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ၏ အခြေခံပုံစံ + ませんでした |
【ဥပမာဝါကျများ】
・昨日、映画を見ませんでした。(Kinō, eiga o mimasen deshita.)
・先週、京都に行きませんでした。(Senshū, Kyōto ni ikimasen deshita.)
5. 〜て (တောင်းဆိုခြင်း/အမိန့်ပေးခြင်း)
| 【အဓိပ္ပာယ်】ပေါ့ပေါ့ပါးပါး တောင်းဆိုချက် သို့မဟုတ် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အမိန့်ကို ဖော်ပြသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ て ပုံစံ (အနည်းငယ် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး) ကြိယာ て ပုံစံ + ください (ပိုမို ယဉ်ကျေးသည်) |
【ဥပမာဝါကျများ】
・ドアを閉めて。(Doa o shimete.)
・ここに名前を書いてください。(Koko ni namae o kaite kudasai.)
6. 〜ている (လုပ်ဆောင်နေဆဲ/ရလဒ်အခြေအနေ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော လုပ်ဆောင်ချက် (progressive) သို့မဟုတ် အတိတ်ကာလက လုပ်ဆောင်ချက်၏ ရလဒ်အဖြစ် အခြေအနေ/အနေအထားကို ပြသသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ て ပုံစံ + いる |
【ဥပမာဝါကျများ】
・本を読んでいる。(Hon o yondeiru.) – စာအုပ်ဖတ်နေသည်။
・ドアが開いている。(Doa ga aiteiru.) – တံခါးဖွင့်ထားသည်။
7. 〜ていない (မလုပ်ဆောင်နေ/အနုတ်သဘော ရလဒ်အခြေအနေ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】〜ている ၏ အနုတ်သဘောပုံစံ။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ て ပုံစံ + いない |
【ဥပမာဝါကျများ】
・本を読んでいない。(Hon o yondeinai.) – စာအုပ်မဖတ်နေပါ။
・窓が閉まっていない。(Mado ga shimatteinai.) – ပြတင်းပေါက်မပိတ်ထားပါ။
8. 〜と (အခြေအနေ/အကယ်၍… ထိုအခါ…)
| 【အဓိပ္ပာယ်】အခြေအနေတစ်ခု ပြည့်စုံပါက ရလဒ်တစ်ခု အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်မည်ကို ပြသသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】အခြေအနေ (ကြိယာ အခြေခံပုံစံ) + と + ရလဒ် |
【ဥပမာဝါကျများ】
・このボタンを押すと、機械が動き出します。(Kono botan o osu to, kikai ga ugokidashimasu.) – ဤခလုတ်ကို နှိပ်ပါက စက်စတင် လည်ပတ်မည်။
9. 〜から (ကြောင့်)
| 【အဓိပ္ပာယ်】အကြောင်းရင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းတရားကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】အကြောင်းရင်း + から + ရလဒ် |
【ဥပမာဝါကျများ】
・明日はテストがあるから、遊べません。(Ashita wa tesuto ga aru kara, asobemasen.) – မနက်ဖြန် စာမေးပွဲရှိသောကြောင့် ကျွန်တော် မဆော့နိုင်ပါ။
10. 〜ので (ကြောင့် – ပိုမို ရုံးသုံးစကား)
| 【အဓိပ္ပာယ်】「から」နှင့် အတူတူပင်၊ အကြောင်းရင်းကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသော်လည်း အနည်းငယ် ပိုမို ရုံးသုံးဆန်ပြီး ဘက်မလိုက်သော အငွေ့အသက် ပါဝင်သည်။ 【ဝါကျပုံစံ】အကြောင်းရင်း + ので + ရလဒ် |
【ဥပမာဝါကျများ】
・体調が悪いので、今日は会社を休みます。(Taichō ga warui node, kyō wa kaisha o yasumimasu.) – ကျန်းမာရေး အခြေအနေ မကောင်းသောကြောင့် ယနေ့ ရုံးခွင့်ယူပါသည်။
11. 〜たい (လုပ်ချင်သည်…)
| 【အဓိပ္ပာယ်】စကားပြောသူ၏ တစ်စုံတစ်ခု လုပ်ဆောင်လိုသော ဆန္ဒ သို့မဟုတ် တောင့်တမှုကို ဖော်ပြသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ အခြေခံပုံစံ + たい |
【ဥပမာဝါကျများ】
・夏休みは海に行きたいです。(Natsuyasumi wa umi ni ikitai desu.) – နွေရာသီ အားလပ်ရက်မှာ ပင်လယ်ကို သွားချင်ပါတယ်။
12. 〜が欲しい (ပိုင်ဆိုင်ချင်သည်…)
| 【အဓိပ္ပာယ်】ပစ္စည်းတစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်လိုသော သို့မဟုတ် ရရှိလိုသော ဆန္ဒကို ဖော်ပြသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】နာမ် + が + 欲しい |
【ဥပမာဝါကျများ】
・Mac Book Proが欲しいです。(Makku Bukku Puro ga hoshii desu.) – ကျွန်တော် Mac Book Pro လိုချင်ပါတယ်။
13. 〜前に (မတိုင်မီ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုသည် အခြားလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ပြသသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】လုပ်ဆောင်ချက် ၁ (ကြိယာ အခြေခံပုံစံ) + 前に, လုပ်ဆောင်ချက် ၂ |
【ဥပမာဝါကျများ】
・寝る前に、歯を磨きます。(Neru mae ni, ha o migakimasu.) – အိပ်ရာမဝင်မီ သွားတိုက်ပါသည်။
14. 〜てから (ပြီးနောက်)
| 【အဓိပ္ပာယ်】လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုသည် အခြားလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ပြီးဆုံးပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ပြသသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】လုပ်ဆောင်ချက် ၁ (ကြိယာ て ပုံစံ) + から, လုပ်ဆောင်ချက် ၂ |
【ဥပမာဝါကျများ】
・朝ごはんを食べてから学校に行きます。(Asagohan o tabete kara gakkō ni ikimasu.) – မနက်စာ စားပြီးနောက် ကျောင်းသွားပါသည်။
15. 〜あとで (ပြီးနောက်)
| 【အဓိပ္ပာယ်】「てから」နှင့် အတူတူပင်၊ အချိန်အစီအစဉ်ကို ပြသသည်။ အနည်းငယ် ပိုမို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ဖြစ်သည်။ 【ဝါကျပုံစံ】လုပ်ဆောင်ချက် ၁ (ကြိယာ た ပုံစံ) + あとで, လုပ်ဆောင်ချက် ၂ |
【ဥပမာဝါကျများ】
・仕事が終わったあとで、友達と会います。(Shigoto ga owatta ato de, tomodachi to aimasu.) – အလုပ်ပြီးနောက် သူငယ်ချင်းများနှင့် တွေ့ဆုံပါမည်။
16. 〜とき (အခါ)
| 【အဓိပ္ပာယ်】ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နေစဉ် သီးခြားအချိန် သို့မဟုတ် ကာလတစ်ခုကို ပြသသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】ဖြစ်ရပ်/လုပ်ဆောင်ချက် + とき |
【ဥပမာဝါကျများ】
・子供のとき、よく公園で遊んだ。(Kodomo no toki, yoku kōen de asonda.) – ကလေးဘဝတုန်းက ပန်းခြံမှာ မကြာခဏ ဆော့ကစားခဲ့သည်။
17. 〜ながら (နှင့်အတူ/တစ်ပြိုင်နက်တည်း)
| 【အဓိပ္ပာယ်】တူညီသောလူက လုပ်ဆောင်ချက်နှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပြုလုပ်ကြောင်း ပြသသည်။ 【ဝါကျပုံစံ】လုပ်ဆောင်ချက် ၁ (ကြိယာ အခြေခံပုံစံ) + ながら, လုပ်ဆောင်ချက် ၂ |
【ဥပမာဝါကျများ】
・音楽を聴きながら勉強します。(Ongaku o kikinagara benkyō shimasu.) – သီချင်းနားထောင်ရင်း စာကျက်သည်။
18. 〜たり〜たり (အစရှိသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်သည်…)
| 【အဓိပ္ပာယ်】လုပ်ဆောင်ခဲ့သော လုပ်ဆောင်ချက်များစွာထဲမှ ဥပမာ လုပ်ဆောင်ချက်အချို့ကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်။ (အစီအစဉ်မရှိ)။ 【ဝါကျပုံစံ】ကြိယာ ၁ た ပုံစံ + り, ကြိယာ ၂ た ပုံစံ + りします |
【ဥပမာဝါကျများ】
・週末には映画を見たり、散歩をしたりします。(Shūmatsu ni wa eiga o mitari, sanpo o shitari shimasu.) – သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ရုပ်ရှင်ကြည့်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ပါသည်။
