စတင်သူများအတွက် Sake လမ်းညွှန်အပြည့်အစုံ- Nihonshu နှင့် Seishu ကွာခြားချက်၊ အမျိုးအစားများနှင့် သောက်သုံးနည်းများ
စတင်သူများအတွက် Sake လမ်းညွှန်အပြည့်အစုံ- Nihonshu နှင့် Seishu ကွာခြားချက်၊ အမျိုးအစားများနှင့် သောက်သုံးနည်းများ
“Nihonshu ဆိုတာဘာလဲ? Seishu နဲ့ ဘာကွာလဲ? ပိုသိချင်ပေမယ့် ဘယ်ကစရမလဲမသိဘူး” စသည်ဖြင့် မေးခွန်းများရှိပါသလား? ဤဆောင်းပါးသည် ဂျပန် Sake (Nihonshu/Seishu) ၏ အခြေခံအချက်အလက်အားလုံးကို နားလည်လွယ်ကူသောနည်းဖြင့် ရှင်းပြပေးမည့် လမ်းညွှန်အပြည့်အစုံ ဖြစ်ပါသည်။
ဤဆောင်းပါးကို ဖတ်ပြီးပါက၊ သင်သည် ခိုင်မာသောအခြေခံဗဟုသုတနှင့် နက်နဲသောနားလည်မှုကို ရရှိပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ကောင်းသော Sake ကမ္ဘာကို ပိုမိုခံစားနိုင်ပါလိမ့်မည်။
Nihonshu vs Seishu: ဘာကွာခြားလဲ?
တစ်ခါတစ်ရံ အပြန်အလှန် အသုံးပြုကြသော်လည်း Nihonshu (日本酒) နှင့် Seishu (清酒) တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် အနည်းငယ်ကွာခြားမှုရှိပါသည်။
- Seishu (清酒): ၎င်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေအရ တရားဝင်အမည်ဖြစ်သည်။ Seishu သည် ဆန်၊ ဆန်မှို (kōji) နှင့် ရေတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အရက်ပါဝင်မှု ၂၂% အောက်ရှိသော Sake အမျိုးအစားအားလုံးကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ ၎င်းတွင် ဂျပန်နိုင်ငံပြင်ပတွင် ထုတ်လုပ်သော သို့မဟုတ် ပြည်ပမှ ဆန်ကို အသုံးပြုသော Sake များ ပါဝင်ပါသည်။
- Nihonshu (日本酒): ၎င်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဆန်နှင့် ဆန်မှိုကိုသာ အသုံးပြုပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင်သာ ထုတ်လုပ်သော Seishu ကို သီးသန့်ရည်ညွှန်းသည့် အမည်ဖြစ်ပါသည်။
သို့သော်၊ နေ့စဉ်ပြောဆိုရာတွင် ဂျပန်လူမျိုးများသည် “Nihonshu” ဟူသော စကားလုံးကိုသာ အမြဲတစေ အသုံးပြုကြပါသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့နှစ်ခုစလုံးသည် အတူတူပင်ဟု မှတ်ယူနိုင်ပါသည်။
Sake ၏ အခြေခံ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် သမိုင်း
Sake သည် ဆန်၊ kōji (Aspergillus oryzae မှိုဖြင့် ရောထားသော ဆန်) နှင့် ရေတို့ဖြင့် အဓိကပြုလုပ်ထားသော ရိုးရာဂျပန် အရက်ဖြစ်သည်။ အရက်ပါဝင်မှု ၁၅-၁၆% ခန့် ရှိပါသည်။
Sake ၏သမိုင်းသည် ဆန်စိုက်ပျိုးမှု ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အတူ စတင်ခဲ့ပြီး ရှေးခေတ် Shinto ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာများတွင် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ Kamakura ခေတ်မှ Edo ခေတ်အထိ ထုတ်လုပ်မှုနည်းပညာများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ယခုကျွန်ုပ်တို့သိထားသော ခေတ်သစ် Sake ၏ အခြေခံကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါသည်။
Sake နှင့် အခြားအရက်များ နှိုင်းယှဉ်ချက်
| အဖျော်ယမကာ | အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများ | အရက်ပါဝင်မှု | ထူးခြားချက်များ | ထုတ်လုပ်မှု နည်းလမ်း |
| Sake (Nihonshu) | ဆန်၊ Kōji၊ ရေ | ၁၅-၁၆% | ဆန်မှရသော umami အရသာ၊ သိမ်မွေ့သောရနံ့ | တစ်ပြိုင်နက်တည်း အပြိုင် အချဉ်ဖောက်ခြင်း (Parallel Double Fermentation) |
| ဘီယာ | Malt၊ Hop | ၄-၅% | လန်းဆန်းသော ခါးသက်သောအရသာ၊ ကာဘွန်နိတ် ပါဝင်ခြင်း | တစ်ကြိမ် အချဉ်ဖောက်ခြင်း (Single Fermentation) |
| ဝိုင် | စပျစ်သီး | ၁၁-၁၅% | အသီးရနံ့၊ အချဉ်အရသာ | တစ်ကြိမ် အချဉ်ဖောက်ခြင်း (Single Fermentation) |
| ဝီစကီ | ဂျုံ၊ ပြောင်း | ၄၀% နှင့်အထက် | ပြင်းထန်သောရနံ့၊ ကြာရှည်ခံသော နောက်ခံအရသာ | ပေါင်းခံခြင်း (Distillation) |
Sake ၏ ထူးခြားဆုံးသော အချက်မှာ Parallel Double Fermentation (並行複発酵 – Heikō Fuku Hakkō) ဟုခေါ်သော ထုတ်လုပ်မှုနည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဆန်ကစီဓာတ်ကို သကြားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် သကြားကို အရက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များ တစ်ချိန်တည်း၊ ပုလင်းတစ်လုံးတည်းတွင် ဖြစ်ပေါ်စေသော ရှုပ်ထွေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် Sake တွင် ကြွယ်ဝသော “umami” အရသာနှင့် ရှုပ်ထွေးသော အသီးရနံ့များကို ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
Sake အမျိုးအစားများနှင့် ၎င်းတို့၏ ထူးခြားချက်များ
သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော အရည်အသွေးမြင့် Sake ကို Tokutei Meishō-shu (特定名称酒) သို့မဟုတ် “အထူးအမည်ခံ Sake” ဟုခေါ်ပါသည်။ ဤခွဲခြားမှုကို ဆန်ကြိတ်မှုနှုန်း (精米歩合 – Seimai Buai) နှင့် ပေါင်းခံအရက် ထပ်ထည့်မှုအပေါ် အခြေခံထားပါသည်။
၁။ Junmai-shu (純米酒)
ဆန်၊ kōji နှင့် ရေတို့ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ထားပါသည်။ အရက် လုံးဝထပ်မထည့်ပါ။ ၎င်း၏ထူးခြားချက်မှာ ကြွယ်ဝသော၊ ပြည့်ဝသောအရသာနှင့် ဆန်၏ မူလအရသာကို ပေါ်လွင်စေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ “အသန့်ရှင်းဆုံး” Sake ဟု သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် အလွန်ရေပန်းစားပါသည်။
၂။ Honjōzō-shu (本醸造酒)
ဆန်ကို ၇၀% သို့မဟုတ် ထိုထက်နည်းအောင် ကြိတ်ထားသော ဆန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး ပေါင်းခံအရက် အနည်းငယ်ထည့်ထားပါသည်။ ဤထပ်ထည့်မှုသည် ပိုမိုပေါ့ပါးသော၊ ခြောက်သွေ့သော (dry) အရသာနှင့် ရနံ့ကို ပေါ်လွင်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ အစားအစာများနှင့် တွဲဖက်သောက်သုံးရန် သင့်တော်ပါသည်။
၃။ Ginjō-shu (吟醸酒)
ဆန်ကို ၆၀% သို့မဟုတ် ထိုထက်နည်းအောင် ကြိတ်ထားသော ဆန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပါသည်။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ အပူချိန်နိမ့်နိမ့်ဖြင့် အချဉ်ဖောက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖြတ်သန်းရပါသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ပန်းသီး၊ ဖရဲသီး၊ ငှက်ပျောသီး ကဲ့သို့သော အလွန်မွှေးကြိုင်ပြီး အဆင့်အတန်းမြင့်သော အသီးရနံ့များ ပါဝင်သော Sake ကို ရရှိပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အေးအောင်သောက်သုံးရန် သင့်တော်ပါသည်။ အရက်ထပ်မထည့်ဘဲ ပြုလုပ်ထားပါက Junmai Ginjō ဟုခေါ်ပါသည်။ Ginjō ၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်ပြီး ဆန်ကို ၅၀% သို့မဟုတ် ထိုထက်နည်းအောင် ကြိတ်ထားပါက Daiginjō (大吟醸) ဟုခေါ်ပါသည်။
Sake ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်
Sake ပြုလုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်သည် အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး အနုပညာဆန်ပါသည်။ အဆင့်တိုင်းသည် နောက်ဆုံးအရသာကို များစွာသက်ရောက်မှု ရှိပါသည်။
- Seimai (精米): ဆန်၏ အပြင်ဘက်အလွှာကို ဖယ်ရှားရန် ဆန်ကြိတ်ခြင်း။
- Senmai & Shinseki (洗米・浸漬): ဆန်ဆေးခြင်းနှင့် ရေစိမ်ခြင်း။
- Mushimai (蒸米): ဆန်ပေါင်းခြင်း။
- Seikiku (製麴): အရေးအကြီးဆုံး လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ပြီး ပေါင်းထားသောဆန်ပေါ်သို့ kōji မှိုကို ဖြန်းခြင်း။
- Shikomi (仕込み): အချဉ်ဖောက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် စတင်ရန် ပါဝင်ပစ္စည်းများအားလုံးကို ရောစပ်ခြင်း။
- Jōsō (上槽): Sake ကို အဖတ်များမှ ခွဲထုတ်ရန် ညှစ်ထုတ်ခြင်း။
- Hi-ire & Chozō (火入れ・貯蔵): ပိုးသတ်ခြင်း (pasteurization) နှင့် ရင့်ကျက်မှု (maturation) လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် သိုလှောင်ခြင်း။
Sake သောက်သုံးနည်း
၁။ အပူချိန်အလိုက်
Reishu (冷酒 | ၅-၁၀°C): အအေးခံထားသော Sake ဖြစ်သည်။ ပေါ့ပါးလန်းဆန်းသော အရသာကို ပေးပါသည်။ Ginjō အမျိုးအစားအတွက် သင့်တော်ပါသည်။
Jō-on (常温 | အခန်းအပူချိန်): Sake ၏ မူလအရသာနှင့် ရနံ့၏ ဟန်ချက်ညီမှုကို ခံစားရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။
Nurukan (ぬる燗 | ၃၀-၄၀°C): အနွေးဓာတ်ပေးထားသော Sake ဖြစ်သည်။ ဆန်၏ umami အရသာ ပိုမိုပေါ်လွင်လာပါသည်။ Junmai အမျိုးအစားအတွက် သင့်တော်ပါသည်။
Atsukan (熱燗 | ၄၅-၅၀°C): အပူပေးထားသော Sake ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို အလွန်နွေးထွေးစေပြီး ဆောင်းရာသီတွင် ရေပန်းစားပါသည်။
၂။ ဖန်ခွက်အလိုက်
O-choko (おちょこ): Sake ကို တစ်ငုံချင်းစီ သောက်သုံးရန်အတွက် ရိုးရာမြေအိုးအသေးလေး ဖြစ်ပါသည်။
ဝိုင်ခွက် (Wine Glass): မွှေးကြိုင်သော Ginjō အမျိုးအစား Sake ၏ ရနံ့ကို ခံစားရန် အလွန်ကောင်းပါသည်။
၃။ အခြားကွဲပြားမှုများ
On the Rocks: ရေခဲဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ နွေရာသီတွင် ရေပန်းစားပါသည်။
Soda-wari: ပိုမိုပေါ့ပါးလန်းဆန်းသော အရသာအတွက် ဆိုဒါရေနှင့် ရောစပ်ခြင်း။
Sake ၏ နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အနာဂတ်
ကမ္ဘာ့အဆင့် Sake အကဲဖြတ်ခြင်း
မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် Sake ၏ရေပန်းစားမှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ပါသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောရေးရာနှင့် ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် Sake တင်ပို့မှုပမာဏသည် ဂျပန်ယန်း ၄၈၄.၉ ဘီလီယံခန့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၀ နှစ်တာကာလအတွင်း ၅.၄ ဆ တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ ဂျပန် Sake သည် International Wine Challenge (IWC) ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီး နိုင်ငံတကာ အရက်ပြိုင်ပွဲများတွင် ဆုများ ပိုမိုရရှိလာပြီး ၎င်း၏ ကမ္ဘာ့အသိအမှတ်ပြု အရည်အသွေးကို သက်သေပြနေပါသည်။
အနာဂတ် အလားအလာများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ
Sake လုပ်ငန်းသည် ဆက်လက်၍ ဆန်းသစ်တီထွင်လျက်ရှိပြီး၊ မျိုးစိတ်သစ်များနှင့် ဆန်အမျိုးအစားသစ်များ ဖန်တီးခြင်း၊ အရက်ပါဝင်မှုနည်းသော Sake သို့မဟုတ် Sparkling Sake ကဲ့သို့သော ထုတ်ကုန်များကို ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် လူငယ်စားသုံးသူများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိပါသည်။ Sake ထုတ်လုပ်သူများ (杜氏 – Tōji) ပြန်လည်မွေးထုတ်ခြင်း စသည့် စိန်ခေါ်မှုများ ရင်ဆိုင်နေရသော်လည်း ဤလုပ်ငန်းသည် အစဉ်အလာများကို ထိန်းသိမ်းရင်း အနာဂတ်ကို လက်ခံရန် ရှေ့သို့ ဆက်လက်တိုးတက်နေပါသည်။
နိဂုံး
Sake (Nihonshu/Seishu) ကမ္ဘာသည် အလွန်နက်ရှိုင်းပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းပါသည်။ အရေးကြီးသောအချက်များအား အောက်ပါအတိုင်း အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားပါသည်။
- Nihonshu နှင့် Seishu တို့သည် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
- Sake သည် ထူးခြားသော ဆန်အချဉ်ဖောက်ထားသော အရက်ဖြစ်သည်။
- Junmai, Honjōzō နှင့် Ginjō ကဲ့သို့ အမျိုးအစားများစွာရှိသည်။
- ၎င်းကို ပြုလုပ်ပုံလုပ်ငန်းစဉ်သည် အလွန်ရှုပ်ထွေးပါသည်။
- ၎င်းကို သောက်သုံးနည်းသည် အပူချိန်အပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားပါသည်။
- ၎င်း၏ နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်သတင်းသည် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။
ဤလမ်းညွှန်ချက်ဖြင့် သင်သည် Sake ကမ္ဘာကို ပိုမိုစူးစမ်းလေ့လာနိုင်ပြီး သင်မြည်းစမ်းသော Sake တိုင်းကို ပိုမိုခံစားနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။
နောက်ဆုံးအနေဖြင့် Sake ကို သောက်သုံးရာတွင် တာဝန်ယူမှုရှိပြီး သင့်တင့်သော ပမာဏဖြင့် သောက်သုံးပါ။ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စွာ၊ ယဉ်ကျေးစွာ Sake သောက်သုံးခြင်းသည် အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါသည်။
