ဂျပန်ဘာသာစကားရှိ အကူးကြိယာနှင့် အကူးမဲ့ကြိယာများ- Jidōshi & Tadōshi ခွဲခြားနည်း ပြည့်စုံလမ်းညွှန်
ဂျပန်ဘာသာစကားရှိ အကူးကြိယာနှင့် အကူးမဲ့ကြိယာများ- Jidōshi & Tadōshi ခွဲခြားနည်း ပြည့်စုံလမ်းညွှန်
ဂျပန်ဘာသာစကားရှိ အကူးမဲ့ကြိယာ (自動詞 – jidōshi) နှင့် အကူးကြိယာ (他動詞 – tadōshi) များသည် အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် မြန်မာဘာသာစကားရှိ သဘောတရားများနှင့် အနည်းငယ် ကွဲပြားနိုင်သောကြောင့် သင်ယူသူများအတွက် အရှုပ်ထွေးဆုံး ခေါင်းစဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ဤကြိယာအမျိုးအစားနှစ်ခု၏ ကွာခြားချက်များနှင့် ခွဲခြားသိမြင်ပုံတို့ကို အလွယ်တကူ နားလည်စေရန် ကူညီပေးမည့် ပြည့်စုံသော လမ်းညွှန်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
အကူးမဲ့ကြိယာ (Jidōshi) နှင့် အကူးကြိယာ (Tadōshi) ဆိုတာ ဘာလဲ။
အကူးမဲ့ကြိယာ (自動詞 – Jidōshi)
လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုသည် တိုက်ရိုက်ကံပုဒ် မလိုအပ်သော ကြိယာများဖြစ်သည်။ ကတ္တားသည် လုပ်ဆောင်ချက်ကို သူ့ဘာသာသူ လုပ်ဆောင်ပြီး ယင်းလုပ်ဆောင်ချက်သည် အခြားအရာတစ်ခုခုအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှု မရှိပါ။ ရိုးရှင်းစွာပြောရလျှင်- ကတ္တား + ကြိယာ။
ဥပမာ: 「ドアが開く。」(Doa ga aku.) – “တံခါးပွင့်သည်။” (တံခါးသည် သူ့ဘာသာသူ ပွင့်သည်၊ မည်သူမှ ဖွင့်ခြင်းမဟုတ်ပါ။)
အကူးကြိယာ (他動詞 – Tadōshi)
လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုသည် တိုက်ရိုက်ကံပုဒ် လိုအပ်သော ကြိယာများဖြစ်သည်။ ကတ္တားသည် ကံပုဒ်အပေါ် သက်ရောက်မှု သို့မဟုတ် အကျိုးသက်ရောက်မှု ပေးသော လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုကို လုပ်ဆောင်သည်။ ရိုးရှင်းစွာပြောရလျှင်- ကတ္တား + ကံပုဒ် を + ကြိယာ။
ဥပမာ: 「私がドアを開ける。」(Watashi ga doa o akeru.) – “ကျွန်တော် တံခါးကို ဖွင့်သည်။” (ကျွန်တော်သည် ‘ဖွင့်ခြင်း’ လုပ်ဆောင်ချက်ကို လုပ်ဆောင်ပြီး ‘တံခါး’ အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိသည်။)
Jidōshi နှင့် Tadōshi အမျိုးအစားများ
၁။ အကူးမဲ့ကြိယာနှင့် အကူးကြိယာတွဲရှိသော ကြိယာများ
ဤအုပ်စုသည် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်ပြီး လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုကို ကြိယာပုံစံနှစ်မျိုးဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။
| အကူးမဲ့ကြိယာ (Jidōshi) | အကူးကြိယာ (Tadōshi) |
| 開く (aku) – ပွင့်သည် | 開ける (akeru) – ဖွင့်သည် |
| 閉まる (shimaru) – ပိတ်သည် | 閉める (shimeru) – ပိတ်သည် |
| 落ちる (ochiru) – ကျသည် | 落とす (otosu) – ချသည်/လှဲချသည် |
| 入る (hairu) – ဝင်သည် | 入れる (ireru) – ထည့်သည် |
| 出る (deru) – ထွက်သည် | 出す (dasu) – ထုတ်သည် |
၂။ အကူးမဲ့ကြိယာသက်သက်သာ ဖြစ်သော ကြိယာများ
ဤကြိယာများသည် မူလသဘောအရ ကံပုဒ် မရှိပါ။ ဥပမာ: 「歩く」(aruku – လမ်းလျှောက်သည်), 「走る」(hashiru – ပြေးသည်), 「行く」(iku – သွားသည်), 「泣く」(naku – ငိုသည်), 「泳ぐ」(oyogu – ရေကူးသည်)။
၃။ အကူးကြိယာသက်သက်သာ ဖြစ်သော ကြိယာများ
ဤကြိယာများသည် မူလသဘောအရ အမြဲတမ်း ကံပုဒ် လိုအပ်သည်။ ဥပမာ: 「食べる」(taberu – (တစ်ခုခု) စားသည်), 「飲む」(nomu – (တစ်ခုခု) သောက်သည်), 「読む」(yomu – (တစ်ခုခု) ဖတ်သည်), 「書く」(kaku – (တစ်ခုခု) ရေးသည်), 「買う」(kau – (တစ်ခုခု) ဝယ်သည်)။
Jidōshi နှင့် Tadōshi ကို ခွဲခြားနည်း
၁၀၀% တိကျသော လွယ်ကူသောနည်းလမ်း မရှိသော်လည်း အောက်ပါနည်းလမ်းနှစ်ခုသည် အခြေအနေများစွာတွင် သင့်အား ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
၁။ “o” (を) ပုဒ်ဖြင့်
「を」(o) ပုဒ်နောက်က လိုက်နိုင်သော ကြိယာများသည် အများအားဖြင့် အကူးကြိယာ (tadōshi) များဖြစ်သည်။ ဥပမာ:「ドアを開ける」(တံခါးဖွင့်သည်), 「ごはんを食べる」(ထမင်းစားသည်)။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အကူးမဲ့ကြိယာများသည် များသောအားဖြင့် 「が」(ga) ပုဒ်နောက်က လိုက်သည်။ ဥပမာ:「ドアが開く」(တံခါးပွင့်သည်)။
အရေးကြီးသော ချွင်းချက်: ရွေ့လျားမှုကို ဖော်ပြသော ကြိယာများ (လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ပြေးခြင်း၊ ပျံသန်းခြင်းကဲ့သို့) သည် “ဖြတ်သန်းသွားသော နေရာ” ကို ဖော်ပြရန် 「を」ပုဒ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဥပမာ: 「道を歩く」(michi o aruku – လမ်းတစ်လျှောက် လျှောက်သည်)။ 「を」ကို အသုံးပြုသော်လည်း 「歩く」သည် အကူးမဲ့ကြိယာဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် “လမ်းလျှောက်ခြင်း” သည် “လမ်း” အပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှု မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
၂။ ကံပုဒ်ကို ရှေ့တန်းတင်သော ဝါကျအဖြစ် ပြောင်းလဲကြည့်ပါ
အကူးကြိယာများသာလျှင် ကံပုဒ်ကို ရှေ့တန်းတင်သော ဝါကျအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အတိကျဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
- အကူးကြိယာ ဥပမာ:「私はドアを開ける」(ကျွန်တော် တံခါးကို ဖွင့်သည်) → ကံပုဒ်ကို ရှေ့တန်းတင်သော ဝါကျအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်: 「ドアは私によって開けられる」(တံခါးကို ကျွန်တော်က ဖွင့်သည်)။ ၎င်းသည် 「開ける」သည် tadōshi ဖြစ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။
- အကူးမဲ့ကြိယာ ဥပမာ:「ドアが開く」(တံခါးပွင့်သည်) → ကံပုဒ်ကို ရှေ့တန်းတင်သော ဝါကျအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ မရပါ။ ၎င်းသည် 「開く」သည် jidōshi ဖြစ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။
Jidōshi နှင့် Tadōshi အသုံးပြုထားသော ဝါကျဥပမာများ
Jidōshi (အကူးမဲ့ကြိယာ)
「自動ドアが開いた。」(Jidō doa ga aita.) – “အလိုအလျောက်ပွင့်သော တံခါး ပွင့်ခဲ့သည်။”
ရှင်းလင်းချက်: တံခါးသည် သူ့ဘာသာသူ ပွင့်သည်။ မည်သူမှ လုပ်ဆောင်ချက် မလုပ်။
Tadōshi (အကူးကြိယာ)
「私はドアを開けた。」(Watashi wa doa o aketa.) – “ကျွန်တော် တံခါးကို ဖွင့်ခဲ့သည်။”
ရှင်းလင်းချက်: “ကျွန်တော်” (ကတ္တား) သည် “တံခါး” (ကံပုဒ်) အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော လုပ်ဆောင်ချက်ကို လုပ်ဆောင်သည်။
နိဂုံးချုပ်
အစပိုင်းတွင် ခက်ခဲသည်ဟု ခံစားရနိုင်သော်လည်း အကူးမဲ့ကြိယာနှင့် အကူးကြိယာကြား ကွာခြားချက်ကို နားလည်ခြင်းက သင်၏ဂျပန်ဘာသာစကားကို ပိုမိုတိကျစေပြီး သဘာဝကျစေမည်ဖြစ်သည်။ အဓိကသော့ချက်မှာ အသုံးပြုသော ပုဒ် (များသောအားဖြင့် jidōshi အတွက် 「が」နှင့် tadōshi အတွက် 「を」) ကို ဂရုပြုရန်နှင့် ဆက်လက်လေ့ကျင့်ရန်ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် နားထောင်ခြင်းဖြင့် ကွာခြားချက်ကို ပိုမိုနားလည်လာမည်ဖြစ်သည်။ ကြိုးစားပါ။
