“ကာဒိုမာဆု” ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဂျပန်နှစ်သစ်ကူး အလှဆင်ပစ္စည်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ရိုးရာအစဉ်အလာများအတွက် ပြည့်စုံသော လမ်းညွှန်
“ကာဒိုမာဆု” ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဂျပန်နှစ်သစ်ကူး အလှဆင်ပစ္စည်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ရိုးရာအစဉ်အလာများအတွက် ပြည့်စုံသော လမ်းညွှန်
ဂျပန်မှာ နှစ်သစ်ကူးရောက်တဲ့အခါ အိမ်တံခါးဝ ဒါမှမဟုတ် အဆောက်အအုံတွေရဲ့ ခြံတံခါးဝတွေမှာ ဝါးနဲ့ ထင်းရှူးပင်တွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားတဲ့ ထူးခြားတဲ့ အလှဆင်ပစ္စည်းတွေကို မြင်တွေ့ရမှာပါ။ ဒီအလှဆင်ပစ္စည်းတွေကို “ကာဒိုမာဆု” (門松) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်ဖူးသူတွေအနေနဲ့ “ဒါဘာလဲ” လို့ သိချင်ကြမှာပါ။
ဒီဆောင်းပါးက ဂျပန်ရဲ့ အထင်ကရ နှစ်သစ်ကူး ရိုးရာအစဉ်အလာတွေထဲက တစ်ခုကို နားလည်ဖို့အတွက် သင့်ရဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ လမ်းညွှန်ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ အဓိပ္ပာယ်၊ ဘယ်လိုတပ်ဆင်ရမလဲ၊ ဘယ်လိုမှန်မှန်ကန်ကန် စွန့်ပစ်ရမလဲဆိုတာတွေကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရိုးရာအစဉ်အလာကို နားလည်တာက ဂျပန်မှာ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ကျင်းပတဲ့ သင့်ရဲ့ အတွေ့အကြုံကို ပိုမို ကြွယ်ဝစေပါလိမ့်မယ်။
ကာဒိုမာဆု ဆိုတာဘာလဲ။ နှစ်သစ်ကူးနတ်ဘုရားကို ကြိုဆိုတဲ့ အလှဆင်ပစ္စည်း
ကာဒိုမာဆုဟာ အိမ်ခြံစည်းရိုး ဒါမှမဟုတ် အိမ်တံခါးဝတွေရဲ့ ရှေ့မှာ အတွဲလိုက် တပ်ဆင်ထားတဲ့ ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အလှဆင်ပစ္စည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အဓိက လုပ်ငန်းတာဝန်ကတော့ ရှင်တိုဘာသာရဲ့ နှစ်သစ်ကူးနတ်ဘုရား Toshigami-sama (年神様) ကြွရောက်လာတာကို ကြိုဆိုဖို့ အမှတ်အသား ဒါမှမဟုတ် “အင်တင်နာ” အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
နှစ်သစ်ကူးရောက်တဲ့အခါ Toshigami-sama ဟာ ကောင်းကင်ဘုံကနေ ဆင်းသက်လာပြီး လာမယ့်နှစ်အတွက် ကံကောင်းခြင်းတွေနဲ့ သီးနှံအထွက်နှုန်း များပြားခြင်းတွေကို ပေးသနားဖို့ အိမ်တိုင်းကို လာရောက်လည်ပတ်တယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ကာဒိုမာဆုက နတ်ဘုရား လာရောက်လည်ပတ်စဉ်အတွင်း ခေတ္တခဏ စံမြန်းရာနေရာ (yorishiro) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပါတယ်။
ကာဒိုမာဆုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီရဲ့ နောက်ကွယ်က အဓိပ္ပာယ်
- ထင်းရှူး (松 – Matsu): ထင်းရှူးရွက်တွေဟာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိမ်းလန်းနေတာကြောင့် ထင်းရှူးပင်ဟာ သက်ရှည်ကျန်းမာခြင်းနဲ့ ထာဝရကို ပုံဆောင်ပါတယ်။
- ဝါး (竹 – Take): ဝါးပင်တွေဟာ အရမ်းမြန်မြန် ကြီးထွားပြီး အပေါ်ကို ဖြောင့်တန်းစွာ ပေါက်တာကြောင့် ခွန်အား၊ အသက်ရှင်သန်မှုနဲ့ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ပုံဆောင်ပါတယ်။
- ဇီးပန်း (梅 – Ume): တစ်ခါတစ်ရံ အလှဆင်ဖို့ ထည့်သွင်းလေ့ရှိပြီး ဆောင်းရာသီကုန်ပိုင်းမှာ ပွင့်တဲ့ ဇီးပန်းတွေဟာ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ အစသစ်တွေကို ပုံဆောင်ပါတယ်။
ကာဒိုမာဆုနှင့် ပတ်သက်သော လက်တွေ့ကျသော လမ်းညွှန်
ဘယ်အချိန်မှာ တပ်ဆင်ပြီး ဘယ်အချိန်မှာ ဖြုတ်ရမလဲ။
ကာဒိုမာဆုကို ခရစ္စမတ်နေ့လွန်မှ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့အထိ တပ်ဆင်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှာ တပ်ဆင်ရင် ကံမကောင်းဘူးလို့ ယူဆကြပါတယ် (ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဂဏန်း ၉ ကို “ku” လို့ဖတ်ပြီး “kurushimi” ဒါမှမဟုတ် ဒုက္ခနဲ့ ဆင်တူနေလို့ပါ)၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့မှာ တပ်ဆင်ရင် နတ်ဘုရားကို ရိုင်းပြတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။ ကာဒိုမာဆုကို ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့အထိ (ဒါမှမဟုတ် အချို့ဒေသတွေမှာ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့အထိ) ဆက်လက် ပြသထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘယ်လို ပြသရမလဲ။
ကာဒိုမာဆုကို ဝင်ပေါက် ဒါမှမဟုတ် ခြံတံခါးရဲ့ ဘယ်ဘက်နဲ့ ညာဘက်ခြမ်းမှာ အတွဲလိုက် အမြဲတမ်း ပြသထားပါတယ်။
ဘယ်လို စွန့်ပစ်ရမလဲ။
သန့်ရှင်းသော အရာဝတ္ထုအဖြစ် မှတ်ယူထားတာကြောင့် အမှိုက်ပုံးထဲကို ရိုးရိုးလေး ပစ်ပယ်လို့ မရပါဘူး။ အတွေ့ရအများဆုံး နည်းလမ်းကတော့ အနီးဆုံး ရှင်တိုဘုရားကျောင်းကို ယူဆောင်သွားပြီး “Dondo-yaki” (どんど焼き) လို့ခေါ်တဲ့ မီးပုံပွဲအခမ်းအနားမှာ မီးရှို့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်၊ အဲ့ဒီအခမ်းအနားကို များသောအားဖြင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့ဝန်းကျင်မှာ ကျင်းပလေ့ရှိပါတယ်။
ဘယ်မှာ ဝယ်ယူနိုင်လဲ။
နှစ်ကုန်ပိုင်း နီးလာပြီဆိုရင် ကာဒိုမာဆုကို ပန်းဆိုင်အမျိုးမျိုး၊ စူပါမားကတ်ကြီးတွေ ဒါမှမဟုတ် home center တွေမှာ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ စျေးနှုန်းတွေကတော့ အရွယ်အစားသေးလေးတွေအတွက် ယန်းထောင်ဂဏန်းကနေ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လက်မှုပညာရှင်တွေ ဖန်တီးထားတဲ့ အရွယ်အစားကြီးတွေအတွက် ယန်းသောင်းဂဏန်းအထိ ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။
အခြားအရေးကြီးသော နှစ်သစ်ကူး အလှဆင်ပစ္စည်းများ
- ရှီမေကာဇာရီ (しめ飾り): ဆန်ကောက်ရိုးကြိုးတွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားပြီး တံခါးပေါ်မှာ ချိတ်ဆွဲထားတဲ့ အလှဆင်ပစ္စည်းပါ။ သူ့ရဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်ကတော့ နတ်ဘုရားကို ကြိုဆိုဖို့ သန့်ရှင်းတဲ့နေရာကို မှတ်သားတာနဲ့ မကောင်းဆိုးဝါးတွေကို ဖယ်ရှားဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
- ကာဂါမီမိုချိ (鏡餅): နတ်ဘုရားကို ပူဇော်တဲ့ ပူဇော်သက္ကာဖြစ်ပြီး လုံးဝန်းတဲ့ မိုချိနှစ်ခုကို ထပ်ဆင့်ထားပြီး ထိပ်မှာ ခါးသက်သော လိမ္မော်သီး (daidai) တစ်လုံး တင်ထားပါတယ်။ များသောအားဖြင့် အိမ်ရဲ့ ဘုရားစင်မှာ ထားလေ့ရှိပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
ကာဒိုမာဆုဟာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း အလှဆင်ပစ္စည်းတစ်ခုသာ မဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ သမိုင်းကြောင်း ကြွယ်ဝတဲ့ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဂျပန်လူမျိုးတွေ နှစ်သစ်ကို မျှော်လင့်ချက်အပြည့်နဲ့ ကျေးဇူးတင်ရှိစွာ ကြိုဆိုတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရိုးရာအစဉ်အလာကို နားလည်ခြင်းက ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှုအကြောင်းကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အမြင်ကို ပေးပါလိမ့်မယ်။ နှစ်သစ်ကူးကာလမှာ သင် ဂျပန်မှာ ရှိနေမယ်ဆိုရင် ဒီလှပတဲ့ အလှဆင်ပစ္စည်းတွေကို သတိပြုမိဖို့ အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်မခံပါနဲ့။
